რეზისტენტობის მიზეზები და გავრცელება

მიკრობები შეიძლება გავრცელდეს მთელ მსოფლიოში, სამედიცინო დაწესებულებებში, თემებში, ჩვენს კვებით ჯაჭვსა და გარემოში. ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტობა (ამრ) იდენტიფიცირებულია მსოფლიოს ყველა რეგიონში და შეიძლება სწრაფად გავრცელდეს.

ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტობა გლობალური პრობლემაა, მაგრამ ის სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვაგვარად ვლინდება. რეზისტენტობის მაჩვენებლები, ინფექციების რაოდენობა, ინფექციების პრევენციისა და კონტროლის შესაძლებლობები და რესურსები, ასევე ჯანდაცვის ხარისხი განსხვავდება მსოფლიოს მასშტაბით. სუფთა წყალსა და სანიტარიაზე წვდომა, ასევე ვაქცინაციით დაფარვა, ასევე განსხვავდება ქვეყნების მიხედვით.

თანამედროვე მოგზაურობის მოყვარული ადამიანების, ცხოველებისა და საქონლის გადაადგილება ნიშნავს, რომ ამრ -ის გავრცელება ადვილად შეიძლება. მსოფლიოში ერთ მილიარდზე მეტი ადამიანი მოძრაობს. ეს მოიცავს 410 მილიონ მოგზაურს, რომლებიც ყოველწლიურად, მაგალითად, აშშ-ში 300-ზე მეტი სასაზღვრო პუნქტის გავლით ჩადიან.

ანტიმიკრობული რეზისტენტობის მქონე მიკრობების გავრცელების რამდენიმე მაგალითია:

• ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემა ისეთი აქტივობებით, როგორიცაა ხელის ჩამორთმევა, ვარჯიში, სქესობრივი კავშირი ან სკოლაში სიარული.
• ადამიანებსა და ცხოველებს შორის გადაცემა, მათ შორის შინაური ცხოველები და ზოოპარკები.
• ზოგიერთი მიკრობი შეიძლება გავრცელებული იყოს მსოფლიოს გარკვეულ ნაწილში, მაგრამ ნაკლებად გავრცელებულია სხვაგან. როდესაც ადამიანები მოგზაურობენ სხვადასხვა ქვეყნებში, მათ შეუძლიათ დაინფიცირდნენ სხვა ადამიანებისგან, ცხოველებისგან, დაბინძურებული საკვებისგან ან წყლისგან და სამედიცინო მომსახურების მიღებისას.
• რეზისტენტობის ახალი ფორმები შეიძლება წარმოიშვას და სწრაფად გავრცელდეს, განსაკუთრებით მობილური გენეტიკური ელემენტების მეშვეობით გადაცემული რეზისტენტობისას. რეზისტენტულმა მიკრობებმა შეიძლება გაუზიარონ თავიანთი რეზისტენტობის გენები სხვა მიკრობებს, რაც მათ მიერ გამოწვეული ინფექციების მკურნალობას უფრო რთულს ან შეუძლებელს ხდის. შეიტყვეთ მეტი იმის შესახებ, თუ როგორ ვითარდება რეზისტენტობა.

მიკრობები, მათ შორის ანტიმიკრობული პრეპარატების მიმართ რეზისტენტულები, ცხოვრობენ და ვრცელდებიან საზოგადოებაში (ადამიანებს, ცხოველებსა და საკვებს შორის) რუტინული აქტივობების მეშვეობით და ზოგჯერ იწვევენ დაავადებას. მაგალითად:

• ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემა ყოველდღიური აქტივობების დროს.
• საკვებიდან ადამიანებზე და ადამიანებსა და ცხოველებს შორის გადაცემა არასათანადო ხელის ჰიგიენის გამო.
• ადამიანებს ასევე შეუძლიათ ინფექციის შეძენა მოგზაურობის დროს, შემდეგ კი დაბრუნებისას ამ მიკრობების გავრცელება.

საზოგადოებასთან ასოცირებული ინფექციები შეიძლება დაემართოთ ჯანმრთელ ადამიანებს, რომლებსაც ბოლო დროს არ ჰქონიათ კონტაქტი სამედიცინო დაწესებულებებთან  ( ჯანდაცვასთან ასოცირებული მიკრობები), როგორც წესი, ისინი ზემოქმედებას ახდენენ უფრო ავადმყოფ, უფრო დაუცველ ადამიანებზე მკურნალობის მიღების დროს).

მიკრობები გარდაუვლად მოძებნიან ანტიბიოტიკებისა და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებების მიმართ რეზისტენტობის გზებს, სწორედ ამიტომ, ახლავე საჭიროა გადამწყვეტი ზომების მიღება ახალი რეზისტენტობის განვითარებისა და უკვე არსებული რეზისტენტობის გავრცელების თავიდან ასაცილებლად. გლობალური ძალისხმევა ხელს შეუწყობს იმ გამოწვევების მოგვარებას, რომლებიც იცავს ადამიანებს ამ საფრთხისგან, მათ შორის:

• ინფექციის კონტროლის ზომების ხარისხისა და თანმიმდევრულობის გაუმჯობესება მთელი ქვეყნის მასშტაბით.
• ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტობის ადრეული გამოვლენა და მასზე რეაგირება, ინფექციის გავრცელების შეკავება მის ფართოდ გავრცელებამდე.
• ჰიგიენის გასაუმჯობესებელი, ინფექციების პრევენციისა და მიკრობების გავრცელების შემაფერხებელი პროდუქტების გაუმჯობესება და შემუშავება.
• ინფექციების პრევენციისა და კონტროლის შესახებ განათლებისა და ცნობიერების ამაღლება.

ერთ ქვეყანაში ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტობის საფრთხე შეიძლება სწრაფად გადაიქცეს საფრთხედ ნებისმიერ სხვა ქვეყანაში.

თითოეულ ქვეყანაში ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის შესაძლებლობების გაძლიერებით სარგებელს იღებს მსოფლიო.

ანტიბიოტიკები და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებებს შეუძლიათ სიცოცხლის გადარჩენა, თუმცა, ამ პრეპარატების გამოყენებისას, მათ შეუძლიათ გამოიწვიონ გვერდითი მოვლენები და ხელი შეუწყონ ამრ -ის განვითარებას.

ადამიანებში ანტიბიოტიკების გლობალური მოხმარება 2000-დან 2015 წლამდე 65%-ით გაიზარდა, ხოლო ცხოველებში 11.5%-ით არის მოსალოდნელი მოხმარების ზრდა 2017-დან 2030 წლამდე.   

ცვლილებების  განუხორციელებლობის შემთხვევაში, ანტიბიოტიკების მოხმარება მსოფლიო მასშტაბით, სავარაუდოდ, 200%-ით გაიზრდება  2015-დან 2030 წლამდე.

საზოგადოებაში ანტიბიოტიკებით გამოწვეული რეაქციები ხშირად გადაუდებელ მკურნალობას მოითხოვს. სინამდვილეში, ანტიბიოტიკების მიმართ რეაქციები გადაუდებელი დახმარების განყოფილებაში წამლებთან დაკავშირებული ვიზიტების ხუთიდან ერთს შეადგენს. ბავშვებში ანტიბიოტიკებით გამოწვეული რეაქციები მედიკამენტებთან დაკავშირებული სასწრაფო დახმარების განყოფილებაში ვიზიტების ყველაზე გავრცელებული მიზეზია.

ანტიბიოტიკებისა და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებების არასწორად გამოყენებამ ან არასწორმა მართვამ ასევე შეიძლება ხელი შეუწყოს რეზისტენტობის განვითარებას. მაგალითად, ტუბერკულოზით (TB) დაავადებული ადამიანები - დაავადება, რომელიც გამოწვეულია ბაქტერიებით, რომლებიც ადამიანიდან ადამიანზე ჰაეროვანი გზით ვრცელდება - შეიძლება დაიღუპონ, თუ მათ სათანადო მკურნალობა არ ჩაუტარდებათ. მედიკამენტების მიმართ რეზისტენტული ტუბერკულოზი შეიძლება განვითარდეს, როდესაც ტუბერკულოზის სამკურნალოდ გამოყენებული პრეპარატები არასათანადოდ გამოიყენება.

კლინიცისტებმა პაციენტებს ანტიბიოტიკები და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებები მხოლოდ მაშინ უნდა დაუნიშნონ, როდესაც მათი სარგებელი პოტენციურ რისკებს აჭარბებს. ვეტერინარებს ასევე შეუძლიათ დაეხმარონ ანტიბიოტიკების ან სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებების გამოყენების გაუმჯობესებაში ამ მედიკამენტების დანიშვნისას. ანტიმიკრობული საშუალებების დანიშვნისა და გამოყენების პრაქტიკის გაუმჯობესება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ინფექციების ეფექტური მკურნალობის, პაციენტების ზიანისგან დაცვისა და ანტიმიკრობული რეზისტენტობის წინააღმდეგ საბრძოლველად.

გლობალურად, ანტიბიოტიკებისა და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებების გამოყენება იზრდება, განსაკუთრებით დაბალი და საშუალო შემოსავლის მქონე ქვეყნებში, რადგან ანტიბიოტიკები და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებები უფრო ხელმისაწვდომია. მიუხედავად ამისა, მსოფლიოს ზოგიერთ ნაწილში ანტიბიოტიკებსა და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებებზე წვდომა საჭიროების შემთხვევაში არასაკმარისია, რაც პაციენტებს რისკის ქვეშ აყენებს. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ვაქცინა ხელმისაწვდომია, ვაქცინაციით დაბალი მოცვა, წყლის, სანიტარული და ჰიგიენური პირობების ცუდ მდგომარეობასთან ერთად, ბევრ ადამიანს ინფექციის მიმართ დაუცველს ხდის და მკურნალობისთვის ანტიბიოტიკები ესაჭიროება.

ყველას უნდა ჰქონდეს წვდომა ანტიბიოტიკებსა და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებებზე, რომლებიც საჭიროების შემთხვევაში ეფექტურია. თითოეული ქვეყანა უნდა მუშაობდეს შემდეგზე:

• ამ პრეპარატების არასაჭირო გამოყენების შემცირება
• ანტიბიოტიკებსა და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება.
• ანტიბიოტიკების მართვის პროგრამების დანერგვა და შეფასება.
• ანტიბიოტიკებისა და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებების გამოყენების თვალყურის დევნება და მონაცემების გამოყენება მართვის ძალისხმევის გაუმჯობესებისთვის.

https://www.cdc.gov/antimicrobial-resistance/causes/environmental-food.html 

https://www.cdc.gov/antimicrobial-resistance/prevention/index.html